Araç Değer Kaybı Hesaplama 2026
Trafik kazası geçiren araçlar, ne kadar kusursuz tamir edilirse edilsin ikinci el piyasasında değer kaybeder. Bu sayfada; araç değer kaybının ne olduğunu, kimden nasıl alınacağını, 2026 yılında geçerli hesaplama yöntemlerini, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru sürecini ve örnek dilekçeyi adım adım bulabilirsiniz.
Araç Değer Kaybı Nedir?
Araç değer kaybı; trafik kazası sonucunda hasar gören bir aracın, teknik olarak tamir edilmiş olmasına karşın ikinci el piyasasındaki rayiç değerinde meydana gelen düşüşü ifade eder. Tramer (Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi) kaydına sahip araçların ikinci el değeri kalıcı biçimde düşmekte; benzer yaş ve kilometredeki kazasız araçlara kıyasla belirgin ölçüde daha düşük fiyatla satılmaktadır. Bu gerçek ekonomik kaybın tazmin edilmesi, Karayolları Trafik Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde yasal bir haktır.
Değer kaybı tazminatı talep edebilmenin temel şartları şunlardır: kazanın çift taraflı olması, araç sahibinin yüzde yüz kusurlu olmaması, araçta fiili hasar oluşmuş ve onarılmış olması, hasar gören bölgede daha önce aynı kaza kaynağından kaynaklanan bir değer kaybı tazminatı alınmamış bulunması. Tek taraflı kaza ile yüzde yüz kusurlu taraf değer kaybı talep edemez.
Araç Değer Kaybı Hesapla
Aşağıdaki hesaplama aracı; aracınızın piyasa değerini, hasar miktarını ve kaza anındaki kilometresini esas alarak tahmini değer kaybını hesaplar. Sonuç yalnızca ön bilgi amaçlıdır; kesin tutar bağımsız eksper raporu ve bilirkişi değerlendirmesiyle belirlenir.
Araç Değer Kaybı Hesaplama Aracı
Araç Değer Kaybı Kimden Alınır?
Araç değer kaybı tazminatı, kazada kusurlu bulunan karşı tarafın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (trafik sigortası) kapsamında talep edilir. Bu nedenle başvuru, kusurlu tarafın sigorta şirketine yapılır. Birden fazla başvuru kaynağı söz konusu olabilir:
| Başvuru Kaynağı | Açıklama |
|---|---|
| Karşı Tarafın Trafik Sigortası (ZMMS) | En yaygın yol. Kusurlu sürücünün zorunlu trafik sigortasına başvurulur. |
| Karşı Tarafın Kasko Sigortası | ZMMS teminat limitini aşan durumlarda ihtiyari mali mesuliyet sigortasına başvurulabilir. |
| Kendi Kasko Sigortanız | Kasko poliçenizde değer kaybı teminatı varsa kendi sigortanıza da başvurabilirsiniz. |
| Kusurlu Araç Sürücüsü / Sahibi | Sigorta yoksa veya limit yetersizse, doğrudan sürücüye veya ruhsat sahibine başvurulabilir. |
Araç Değer Kaybı Talep Etme Şartları
Her kaza mağdurunun araç değer kaybı talep etme hakkı doğmaz. Tazminattan yararlanabilmek için aşağıdaki temel koşulların sağlanması gerekir:
- Çift taraflı kaza: Tek taraflı kazalarda (örneğin sürücünün kontrolünü kaybedip duvara çarpması) değer kaybı talep edilemez.
- Kusur oranı: Kazada tamamen kusurlu olan taraf değer kaybı isteyemez. Kısmi kusurlu ise kusur oranı dışında kalan kısım için talep açılabilir.
- Zamanaşımı: Talep, kaza tarihinden itibaren 2 yıl ve her hâlde 10 yıl içinde yapılmalıdır (KTK m.109).
- Araç durumu: Hurda veya çekme belgeli araçlar için değer kaybı talep edilemez.
- Hasar bölgesi: Daha önce aynı bölgeden hasar gören araç, o bölge için ikinci kez değer kaybı talep edemez.
- Kilometre ve yaş sınırı: Mart 2020’de kaldırılan kilometre sınırı sayesinde artık her yaş ve kilometredeki araç için talep açılabilir.
Araç Değer Kaybı Hesaplama Aracı 2026
Aşağıdaki hesaplama aracı; aracınızın piyasa değerini, hasar miktarını ve kaza anındaki kilometresini esas alarak tahmini değer kaybını hesaplar. Sonuç yalnızca ön bilgi amaçlıdır; kesin tutar bağımsız eksper raporu ve bilirkişi değerlendirmesiyle belirlenir.
Araç Değer Kaybı Hesaplama Nasıl Yapılır?
Türkiye’de araç değer kaybı hesaplamasında farklı yöntemler uygulanmaktadır. Sigorta şirketleri, tahkim komisyonları ve mahkemeler aşağıdaki yöntemleri esas alır.
1. Piyasa Değeri Düşüş Metodu (Karşılaştırma Yöntemi)
Aracın kaza öncesi ikinci el piyasa değeri ile kaza sonrası (hasar kayıtlı) ikinci el piyasa değeri kıyaslanır; aradaki fark değer kaybı olarak kabul edilir. Uygulamada bilirkişilerin en sık başvurduğu yöntemdir; sahibit.com, arabam.com gibi platformlardaki benzer araç fiyatları referans alınır. Gerçek piyasa koşullarını yansıtması en büyük avantajıdır; ancak değerlemenin subjektifliğe açık olması dezavantaj olarak öne çıkar.
2. Oransal Değer Kaybı Metodu (Formül Yöntemi)
Türkiye Sigorta Birliği’nin sektörde benimsenen standart formülü bu yöntemin temelidir. Mahkemelerin ve sigorta tahkim komisyonlarının en çok tercih ettiği yöntemdir. Temel formül şu şekilde işler:
| Kilometre Aralığı | Kilometre Katsayısı | Değer Kaybına Etkisi |
|---|---|---|
| 0 – 10.000 km | 1,00 | En yüksek değer kaybı oranı |
| 10.001 – 30.000 km | 0,90 | Yüksek oran |
| 30.001 – 60.000 km | 0,80 | Orta-yüksek oran |
| 60.001 – 100.000 km | 0,70 | Orta oran |
| 100.001 – 150.000 km | 0,55 | Düşük-orta oran |
| 150.001 km ve üzeri | 0,40 | En düşük oran |
3. Gelişmiş Dinamik Formül
Özellikle kasko dışı uyuşmazlıklarda ve bilirkişi raporlarında uygulanan bu yöntem, yalnızca hasar büyüklüğünü değil onarım kalitesini ve araç yaşını da ayrıca değişken olarak ele alır:
P: Kaza öncesi piyasa değeri | H: Hasar oranı (0–1)
K: Onarım kalitesi katsayısı (0–1) | Y: Araç yaşına bağlı indirim oranı (0–1)
Araç Değer Kaybı Hesaplama Örneği
Somut bir örnek üzerinden hesaplamayı inceleyelim:
| Bilgi / Parametre | Değer |
|---|---|
| Araç Modeli | 2022 Model Sedan (A Grubu) |
| Kaza Tarihi Piyasa Değeri | 1.500.000 TL |
| Kilometre | 35.000 km |
| Rayiç Değer Katsayısı | 0,06 (orta hasar) |
| Kullanılmışlık Düzeyi Katsayısı | 0,90 (düşük km, genç araç) |
| Hasara Uğrayan Parçalar Katsayısı | 1,00 (karoser hasarı) |
| Genel Değerlendirme Katsayısı | 1,00 |
| Tahmini Değer Kaybı | 81.000 TL (1.500.000 × 0,06 × 0,90 × 1,00 × 1,00) |
Araç Değer Kaybı Kasko Sigortasından Nasıl Alınır?
Kasko sigortası kural olarak sigortalının kendi aracındaki zararları karşılamak amacıyla düzenlenir. Ancak araç değer kaybı standart kasko teminatı kapsamında değildir; poliçenin özel şartlarına bakılması gerekir. Bazı sigorta şirketleri ek teminat olarak değer kaybını kasko poliçesine dahil etmektedir.
Kaskodan değer kaybı alabilmek için izlenmesi gereken adımlar şunlardır: önce poliçenin özel şartları ve teminat kapsamı dikkatle incelenir; değer kaybı teminatı yer alıyorsa kasko şirketine yazılı başvuru yapılır; eksper incelemesi için randevu alınır; eksper raporu sonucunda şirketin teklif ettiği tutar yeterli bulunmuyorsa önce şirkete itiraz edilir, ardından Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru Nasıl Yapılır?
Sigorta Tahkim Komisyonu (STK), 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesiyle Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği çatısı altında kurulmuş bağımsız bir uyuşmazlık çözüm merciidir. Kararları mahkeme hükmünde ve bağlayıcıdır. Mahkemeye kıyasla yaklaşık beş kat daha hızlı (en fazla 4 ay) ve çok daha düşük maliyetlidir.
- Sigorta şirketine yazılı başvuru yapın: Değer kaybı talebinizi iadeli taahhütlü posta veya KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) ile ilgili sigorta kuruluşuna iletin. Şirket 15 iş günü içinde yazılı yanıt vermek zorundadır.
- Olumsuz yanıt veya yanıtsızlık: Şirket talebinizi reddederse ya da 15 iş günü içinde dönüş yapmazsa, Komisyon’a başvuru hakkınız doğar.
- Online başvuru: www.sigortatahkim.org adresine girerek başvuru formunu doldurun ve gerekli belgeleri sisteme yükleyin. Başvurular yalnızca çevrimiçi yapılmaktadır.
- Başvuru ücretini yatırın: 2026 yılı itibarıyla başvuru ücretleri talep miktarına göre 420–1.560 TL aralığındadır. Ödeme T.C. Ziraat Bankası IBAN: TR08 0001 0008 2450 2567 0150 15 üzerinden yapılır.
- Dosya incelemesi: Başvuru önce raportörler tarafından ön incelemeye alınır; ardından bağımsız sigorta hakemlerine iletilir. Karar süresi başvurunun kabulünden itibaren en fazla 4 aydır.
Sigorta Tahkim Komisyonu’na Başvuru İçin Gerekli Belgeler
- Başvuru formu: Sigortatahkim.org’dan veya komisyondan temin edilen, eksiksiz doldurulmuş ve ıslak imzalı form
- Sigorta şirketinin olumsuz yanıtı: Talebinizin reddedildiğini ya da 15 iş günü içinde yanıt verilmediğini ispatlayan belge (iadeli taahhütlü posta alındısı, KEP kaydı vb.)
- Sigorta poliçesi sureti: İlgili trafik sigortası veya kasko poliçesinin bir örneği
- Kaza tespit tutanağı veya trafik kazası tespit tutanağı
- Araç ruhsatı sureti
- Bağımsız ekspertiz raporu (zorunlu olmamakla birlikte, başvuruyu güçlendiren en önemli belgedir)
- Tramer/hasar kayıt belgesi
- Başvuru ücreti ödeme makbuzu: Ziraat Bankası dekontunun PDF hali sisteme yüklenir
- IBAN bilgisi: Tazminat ödemesinin yapılacağı banka hesap bilgileri
- Vekaletname (avukat aracılığıyla başvuruluyorsa; vekalette “Sigorta Tahkim Komisyonu’na müracaat” özel yetkisinin bulunması zorunludur)
Sigortadan Araç Değer Kaybı Tazminatı Talebi Dilekçe Örneği
Aşağıdaki dilekçe örneği, sigorta şirketine yapılacak ilk yazılı başvuruya yöneliktir. Kişisel bilgilerinizi ve kaza ayrıntılarınızı ekleyerek kullanabilirsiniz.
[Şehir Adı], [Tarih]
[Sigorta Şirketinin Adı] Genel Müdürlüğü’ne
Konu: Araç Değer Kaybı Tazminatı Talebi
Sayın Yetkili,
[Tarih] tarihinde [Kaza Yeri] adresinde meydana gelen trafik kazasında, [Karşı Aracın Plakası] plakalı araç sürücüsünün [kusur oranı] oranında kusurlu olduğu [Tutanak No] numaralı kaza tespit tutanağıyla tespit edilmiştir. Söz konusu kazada aracım olan [Plaka] plakalı [Marka/Model/Yıl] araçta hasar oluşmuş; araç [Tamir Tarihi] tarihinde onarılmıştır.
Tamir sonrası aracın Tramer kaydına yansıyan hasar geçmişi nedeniyle ikinci el piyasa değerinde kalıcı bir düşüş meydana gelmiştir. Bu değer kaybı; Karayolları Trafik Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu kapsamında, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortası güvencesi dahilinde tazmini zorunlu bir maddi zarardır.
Aracımın kaza tarihindeki piyasa değeri yaklaşık [Piyasa Değeri TL] olup tahmini değer kaybı [Talep Tutar TL] olarak hesaplanmıştır. Tazminat tutarının tarafıma ödenmesini saygıyla talep ederim.
Ekler:
- Kaza tespit tutanağı
- Araç ruhsatı
- Tamir faturası / ekspertiz raporu
- IBAN bilgisi
[Ad Soyad]
[T.C. Kimlik No]
[İletişim Bilgileri]
Araç Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Yapılır?
- Kaza tespit tutanağı düzenleyin: Kusur oranlarının netleşmesi için tutanak şarttır. Tutanakta kusurlu olmadığınızı ya da kısmi kusurlu olduğunuzu belgeleyin.
- SBM üzerinden eksper atayın: e-Devlet şifrenizle Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) üzerinden “Değer Kaybı Eksper Ataması” yaparak resmi bir eksper raporu alın. Bu rapor sigorta şirketine başvurunuzu güçlendirir.
- Sigorta şirketine yazılı başvurun: Kusurlu tarafın trafik sigortası şirketine iadeli taahhütlü mektup veya KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) ile başvuru dilekçenizi gönderin.
- 15 günlük cevap süresini bekleyin: Şirket bu süre içinde yazılı yanıt vermezse ya da talebi reddederse Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru hakkı doğar.
- Anlaşmazlık varsa Tahkim Komisyonu’na gidin: sigortatahkim.org üzerinden online başvuru yapabilirsiniz.
Değer Kaybını Etkileyen Faktörler
- Aracın yaşı ve kilometresi: Genç ve düşük kilometreli araçlarda değer kaybı daha yüksek hesaplanır.
- Aracın piyasa değeri: Kaza tarihindeki güncel ikinci el piyasa değeri esas alınır.
- Marka ve model: Lüks segment araçlarda parça değişiminin etkisi daha belirgin olur.
- Hasarın boyutu ve bölgesi: Şase hasarı ile tampon çizilmesi aynı katsayıyla değerlendirilemez.
- Önceki kaza geçmişi: Daha önce hasar gören bölge için tekrar talep açılamaz.
- Kusur oranı: Değer kaybı tazminatı, karşı tarafın kusur oranı kadar ödenir.
Sık Sorulan Sorular
-
Kazanın gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yıl içinde dava ya da tahkim başvurusu yapılması gerekir. Bu süre geçtikten sonra talep hakkı zamanaşımına uğrar.
-
Kazada yüzde yüz kusurlu olan taraf değer kaybı talebinde bulunamaz. Kısmen kusurlu taraf ise kusur oranı düşüldükten sonra kalan kısım için tazminat talep edebilir.
-
Plastik tampon, cam ve mekanik aksam gibi kolayca değiştirilebilen parçalar genellikle değer kaybı hesabına dahil edilmez. Metal kaporta, şasi, direk ve podye gibi ana taşıyıcı aksamdaki hasarlar hesaplamaya girer.
-
Uyuşmazlık tutarının 15.000 TL’yi aştığı durumlarda, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde itiraz başvurusu yapılabilir. İtiraz da sigortatahkim.org üzerinden gerçekleştirilir.
-
Kaza tespit tutanağı, bağımsız ekspertiz raporu, Tramer/hasar kaydı, tamir faturası ve ikinci el piyasa değerini gösteren belgeler hesaplamayı doğrudan etkileyen en önemli belgelerdir.
-
15 yaş ve üzeri araçların piyasa değeri zaten düşük olduğundan değer kaybı hesaplanan tutar çok düşük çıkabilir. Bazı sigorta şirketleri bu araçlar için yaş sınırı uygulayabilir; ancak yasal bir engel bulunmamaktadır.
-
Bireysel araç sahiplerinin sigorta şirketinden aldığı değer kaybı tazminatı genellikle gelir vergisine tabi değildir. Ancak ticari araçlarda durum farklılık gösterebilir; bir mali müşavire danışılması önerilir.
-
Türkiye’deki kazalarda yabancı plakalı araçlar, sigortacılık düzenlemelerine eklenen hükümler uyarınca değer kaybı talebinde bulunamaz; bu araçlar kapsam dışında tutulmuştur.